Từ 01/07/2026, Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, điều chỉnh mức lương cơ sở áp dụng cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang chính thức có hiệu lực. Dù không áp dụng trực tiếp cho khu vực tư nhân, mức lương cơ sở mới sẽ dẫn đến những thay đổi quan trọng về mức đóng và mức hưởng bảo hiểm xã hội (BHXH) mà doanh nghiệp và người lao động khu vực tư nhân cần cập nhật để tuân thủ đúng quy định.
MỨC LƯƠNG CƠ SỞ
2.340.000 đ/tháng – 2.530.000 đ/tháng
Áp dụng từ ngày 01/7/2026 · Tăng khoảng 8,1%
1. Mức lương cơ sở mới được áp dụng cho đối tượng nào?
Theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP (ban hành 15/5/2026), mức lương cơ sở mới được dùng làm căn cứ tính lương, phụ cấp và các chế độ khác cho khối nhà nước, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và một số nhóm hợp đồng trong cơ quan, đơn vị sự nghiệp công lập.
Lưu ý: mức lương trả cho người lao động tại doanh nghiệp tư nhân không bị điều chỉnh trực tiếp theo lương cơ sở — mà được xác định theo hợp đồng lao động và quy định về lương tối thiểu vùng (một văn bản pháp luật khác). Tuy nhiên, lương cơ sở vẫn là tham chiếu nền cho nhiều khoản tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội áp dụng chung cho toàn bộ người tham gia, kể cả khu vực tư nhân.
2. Tác động đến doanh nghiệp và người lao động khu vực tư nhân
Đây là phần ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp ngoài nhà nước, bao gồm 3 điểm cần lưu ý:
2.1. Trần tiền lương tháng đóng BHXH, BHYT bắt buộc tăng
Mức trần đóng BHXH, BHYT bắt buộc bằng 20 lần lương cơ sở. Từ 01/7/2026, trần này sẽ tăng:
| Mốc thời gian | Lương cơ sở | Trần đóng BHXH/BHYT (20 lần) |
|---|---|---|
| Trước 01/7/2026 | 2.340.000 đ | 46.800.000 đ |
| Từ 01/7/2026 | 2.530.000 đ | 50.600.000 đ |
Đối với người lao động có tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội từ 50,6 triệu đồng/tháng trở lên, doanh nghiệp sẽ đóng BHXH/BHYT theo mức trần mới — tức mức đóng (cả phần doanh nghiệp và NLĐ) sẽ tăng tương ứng.
2.2. Ngưỡng tham gia BHXH bắt buộc đối với lao động không trọn thời gian (part-time) cũng tăng theo
Theo quy định hiện hành, người lao động làm việc không trọn thời gian thuộc đối tượng bắt buộc tham gia BHXH nếu có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức lương cơ sở. Đây là ngưỡng áp dụng chung, không phân biệt khu vực nhà nước hay tư nhân.
| Mốc thời gian | Lương tháng thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc (NLĐ không trọn thời gian) |
|---|---|
| Trước 01/7/2026 | ≥ 2.340.000 đ |
| Từ 01/7/2026 | ≥ 2.530.000 đ |
• Như vậy, từ 1/7/2026, NLĐ làm việc không trọn thời gian có lương tháng đóng bảo hiểm xã hội từ 2.530.000 đồng trở lên thuộc đối tượng bắt buộc tham gia BHXH, bao gồm các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.
2.3. Loạt trợ cấp BHXH tính theo “mức tham chiếu”/lương cơ sở cũng sẽ tăng
Theo Luật BHXH 2024, trong thời gian chưa bãi bỏ lương cơ sở thì “mức tham chiếu” — căn cứ tính nhiều chế độ BHXH — được xác định bằng mức lương cơ sở. Do đó, khi lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng từ 01/7/2026, một loạt khoản trợ cấp áp dụng chung cho người lao động tham gia BHXH bắt buộc — kể cả tại doanh nghiệp tư nhân — sẽ tăng tương ứng:
| Khoản trợ cấp | Cách tính | Trước 01/7/2026 | Từ 01/7/2026 |
|---|---|---|---|
| Dưỡng sức sau ốm đau / sau thai sản / sau điều trị TNLĐ-BNN | 30% mức tham chiếu/ngày | 702.000 đ/ngày | 759.000 đ/ngày |
| Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận con nuôi | 2 lần mức tham chiếu/con | 4.680.000 đ/con | 5.060.000 đ/con |
| Trợ cấp một lần do TNLĐ-BNN (suy giảm 5–30%) | 5 lần lương cơ sở (mức khởi điểm ở 5%) + 0,5 lần/1% tăng thêm | 11,7 triệu đ (5%) +1,17 triệu đ/1% |
12,65 triệu đ (5%) +1,265 triệu đ/1% |
| Trợ cấp hằng tháng do TNLĐ-BNN (suy giảm ≥31%) | 30% lương cơ sở (mức khởi điểm ở 31%) + 2%/1% tăng thêm | 702.000 đ/th (31%) +46.800 đ/th mỗi 1% |
759.000 đ/th (31%) +50.600 đ/th mỗi 1% |
| Trợ cấp phục vụ (suy giảm ≥81%, kèm điều kiện đặc biệt) | Bằng 1 lần lương cơ sở/tháng | 2.340.000 đ/tháng | 2.530.000 đ/tháng |
| Trợ cấp một lần khi chết do TNLĐ-BNN (cho thân nhân) | 36 lần lương cơ sở | 84,24 triệu đ | 91,08 triệu đ |
| Trợ cấp mai táng | 10 lần mức tham chiếu | 23.400.000 đ | 25.300.000 đ |
| Trợ cấp tuất hằng tháng – trường hợp thông thường | 50% mức tham chiếu | 1.170.000 đ/tháng | 1.265.000 đ/tháng |
| Trợ cấp tuất hằng tháng – thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng | 70% mức tham chiếu | 1.638.000 đ/tháng | 1.771.000 đ/tháng |
| Mức lương hưu thấp nhất (tham gia BHXH bắt buộc đủ 20 năm) | Không thấp hơn lương cơ sở | 2.340.000 đ/tháng | 2.530.000 đ/tháng |
Các khoản này áp dụng cho mọi người lao động tham gia BHXH bắt buộc, không phân biệt làm việc tại cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp tư nhân. Doanh nghiệp nên cập nhật các mức trợ cấp này trong chính sách nhân sự, sổ tay nhân viên, và thông tin cho người lao động liên quan đến chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất phát sinh từ 01/7/2026.